Հայաստանի հասարակության մեջ ակտիվ քննարկման առարկա է դարձել Հայրապետական կարգալուծության հարցը։ Թեև այս թեմայի շուրջ բազմաթիվ կարծիքներ կան, իմ դիտարկմամբ, հայ հանրության մեջ դոմինանտ են երեք հիմնական դիրքորոշումները։
Առաջին կարծիքը, որը տարածված է լայն շրջանակների մոտ, այն է, որ Մայր Աթոռը փորձում է խուսափել ՀՀ իշխանությունների հետ առանց այն էլ լարված հարաբերությունների ավելի խորացումից։ Այս տեսակետի համաձայն՝ կտրուկ քայլեր, ինչպիսիք են բոլոր կարգազանց հոգևորականներին անխտիր կարգալուծ հռչակելը, կարող են հանգեցնել իրավական և գույքային բախումների։
Երկրորդ կարծիքը կապված է ներքին ներդաշնակության պահպանման հետ։ Ըստ այս տեսակետի՝ Մայր Աթոռը մտավախություն ունի, որ այդպիսի կտրուկ քայլը կարող է ստեղծել «նոր ներքին ընդդիմություն»։
Երրորդ կարծիքը, որը նույնպես լայնորեն տարածված է, այն է, որ զանգվածային կարգալուծությունները կարող են բացասաբար ազդել Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու հեղինակության վրա որպես «Համայն հայության Մայր Եկեղեցի»։
Իհարկե, կան նաև այլ դիրքորոշումներ, սակայն հենց այս երեքն են, որ ակնհայտորեն դրսևորվում են հասարակական քննարկումների ընթացքում։
Ամենատարածված կարծիքներից է նաև այն, որ Եկեղեցին պետք է անխտիր կարգալուծ հռչակի բոլոր ուխտազանցներին։ Պետք է խոստովանեմ, որ ես էլ երբեմն այդպես մտածում եմ։ Սակայն, եթե մի պահ փորձենք հասկանալ, թե ինչու ենք այդպես մտածում, անպայման կհայտնաբերենք, որ այդ կարծիքի ակունքում բարի և ազնիվ զգացումների հետ միասին ծվարում են նաև չարությունն ու բարկությունը։ Էմոցիաները, թեև բնական են, սակայն նման խիստ որոշումներում չպետք է լինեն առաջնային։
Այս համատեքստում կարևոր է հասկանալ, թե ինչու է կարգալուծության արժանացել Գևորգ եպիսկոպոսը, իսկ մնացածները՝ ոչ։ Պատասխանը կարելի է գտնել նրա կարգալուծության որոշման բովանդակության մեջ։ Նախկին եպիսկոպոսը «վիճարկել է Մասյացոտնի թեմի առաջնորդի պաշտոնից ազատվելու և Մայրավանք վերադառնալու վերաբերյալ Հայրապետական տնօրինությունը՝ խոչընդոտելով Մասյացոտնի թեմի բնականոն գործունեությունը և դատական իր հայցով առիթ ու պայման ստեղծել իշխանության պատկան կառույցների կողմից ներեկեղեցական կյանքին միջամտելու համար»։ Սա այն հանգամանքն է, որը բացակայում է մյուս ուխտազանցների գործողություններում։
Այս ամենի ֆոնին, երբ մամուլում և սոցիալական ցանցերում հաճախ ենք հանդիպում Մայր Աթոռին ու Նորին Սրբությանը ուղղված աղերսագրերի, խնդրանքների և պահանջների, ես հարկ համարեցի հիշեցնել, որ այդ ամենը, թե փափուկ, թե կոշտ, բայց ճնշումներ են Մայր Աթոռի և Ամենայն Հայոց ազգընտիր Կաթողիկոսի վրա։
Ամենագլխավորն այն է, որ Եկեղեցին, ի հեճուկս բոլոր սահմանափակումների, անթերի կերպով իրացնում է իր հոգևոր սպասավորությունն ու առաքելությունը։ Մենք պետք է անմնացորդ վստահենք Նորին Սրբության արդարամտությանը և այդ ամենը դիտարկենք ոչ թե որպես զգուշավորություն կամ դանդաղկոտություն, այլ՝ որպես Հայրապետական սիրո և հույսի դրսևորում, հույսի, որ ուխտազանցներից գեթ մեկը դարձի կգա։
