Հայաստանում տեղի ունեցած հանդիպումը, որին մասնակցել են Ադրբեջանի փոխվարչապետ Շահին Մուստաֆաևի գլխավորած պատվիրակությունը և հայ գործարարներ, ցույց է տալիս, որ իշխանությունները ակտիվորեն քայլեր են անում՝ Ռուսաստանի հետ հնարավոր վայրիվերումների դեպքում տնտեսական այլընտրանքի ստեղծման ուղղությամբ։
Իհարկե, նման հանդիպումը և դրա հետևանքները պետք է դիտարկել ոչ թե որպես մեկանգամյա իրադարձություն, այլ որպես ռազմավարական փոփոխության մաս։ Իշխանությունների հայտարարությունները, մասնավորապես էներգետիկ համակարգերի միացման մասին, ցույց են տալիս, որ նրանք ցանկանում են ինտեգրվել ադրբեջանաթուրքական քաղաքական և տնտեսական գծի մեջ։ Սա, ըստ իմ կարծիքի, Հայաստանի շահերին հակասող քաղաքականություն է, սակայն այն արդեն իսկ իրականացվում է։
Այս գործընթացի հիմնական ռիսկը, որը պետք է հստակ ընկալել, այն է, որ մենք ինտեգրվում ենք մի շրջանակի, որտեղ մեր հարևանը՝ Ադրբեջանը, ակտիվորեն ուսումնասիրում է մեր արտահանման ուղղությունները՝ դրանք փոխարինելու և մեր արտադրողներին շուկայից դուրս մղելու նպատակով։ Այսպիսով, մենք ոչ թե ապահովում ենք այլընտրանք, այլ ստեղծում ենք պայմաններ, որոնցում մեր տնտեսությունը կախվածություն է ստանում ոչ միայն ադրբեջանական էներգիայի, այլև ադրբեջանական տնտեսական քաղաքականության և ռազմավարությունից։
Այս համատեքստում հարց է առաջանում՝ թե ինչ կարող է արտահանել Հայաստանը Ադրբեջան։ Պատասխանը պարզ է․ ոչինչ, եթե այդ հարաբերությունները հավասար պայմաններով չեն կառուցված։ Ինչպե՞ս կարող է մենք, որը ունի սահմանափակ ռեսուրսներ և շուկա, մրցել ադրբեջանական արտադրողների հետ, որոնք ստանում են պետական աջակցություն և ունեն ավելի ցածր արտադրական ծախսեր։ Ինչևէ առևտուր կլինի, այն կլինի միակողմանի՝ ադրբեջանական շահերի պաշտպանությամբ։
Այսպիսով, իսկական այլընտրանքը ոչ թե ադրբեջանական շուկան է, այլ աշխարհի այլ շրջանների հետ կապերի զարգացումը։ Իրականում, մենք պետք է կենտրոնանանք ոչ թե Ռուսաստանի և Արևմուտքի միջև ընտրության վրա, այլ բազմավեկտոր քաղաքականության իրագործման վրա։ Այսինքն՝ պետք է ակտիվորեն զարգացնենք հարաբերությունները ասիական երկրների, հատկապես Հնդկաստանի և Չինաստանի հետ, ինչպես նաև Իրանի և արաբական երկրների հետ։ Այդ շուկաներում ահռելի պոտենցիալ կա, որը մեր ռեսուրսներն ու արտադրանքը կարող է գտնել իր տեղը։
Սիրով կնշեի, որ այս պահին հայ իշխանությունները հակառակն են անում։ Նրանք ոչ թե լայնացնում են արտաքին կապերի շրջանակը, այլ նեղացնում են այն՝ կախվածությանը Ռուսաստանից ավելացնելով։ Ուրեմն, իսկական այլընտրանքը ոչ թե ադրբեջանական շուկան է, այլ մեր ռազմավարական ուղղվածության վերափոխումը՝ դեպի աշխարհի այլ, ավելի հեռանկարային շուկաներ։
