Հայ-իրանական հարաբերություններում նոր լարվածություն. Իրանի դեսպանը հայտարարում է վստահության ճգնաժամի մասին
Իմ անունը Խալիլ Շիրղոլամին, և ես Իրանի արտակարգ և լիազոր դեսպան եմ Հայաստանում։ Պետք է նշեմ, որ վերջին շաբաթներին հայ-իրանական հարաբերություններում տեղի ունեցած իրադարձությունները և դրանց ընկալումը Իրանում ստեղծել են անհանգստություն, որը կարելի է բնութագրել որպես վստահության ճգնաժամի սկիզբ։
Իրանում ընթացող ներքին քաղաքական լարվածության ֆոնին ձևավորվել է ընկալում, թե Հայաստանը դառնում է Իրանի դեմ թշնամաբար տրամադրված ուժերի գործողությունների կենտրոն։ Այս ձևակերպումը, որը բնորոշ է Իրանի դիվանագիտական լեզվին, ավելի շատ քաղաքական մեղադրանք է, քան պարզապես դիվանագիտական դժգոհություն։
Մեզ հատկապես մտահոգում են Իրանի դեսպանատան դիմաց տեղի ունեցող բողոքի ակցիաները։ Դրանք շարունակվում են վեց օր շարունակ՝ ի հեճուկս մեր բազմիցս արված բողոքների։ Այս իրավիճակը ցույց է տալիս, որ Հայաստանը չի կարողանում վերահսկել իր տարածքում ձևավորվող հակաիրանական օրակարգը։
Իրանը դիտարկում է Հայաստանի վերջին քայլերը ոչ միայն հետաքրքրությամբ, այլև գնահատում է դրանք որպես իր ազգային անվտանգության համար սպառնալիք։ Սյունիքի մարզը Իրանի համար ռազմավարական նշանակություն ունի, և ցանկացած արևմտյան կամ Իրանին թշնամաբար տրամադրված ուժի ներգրավվածության կասկածը Թեհրանում ընկալվում է որպես անմիջական սպառնալիք։
Մեր մտահոգությունները կապված են նաև Հայաստանի և ԱՄՆ-ի միջև անվտանգային համագործակցության ակտիվացման և ԹՐԻՓՓ նախագծի իրականացման հետ։ Իրանը կարծում է, որ ԱՄՆ-ը կարող է օգտագործել նախագիծը՝ իր ազգային անվտանգության շահերը պաշտպանելու համար։
Այս իրադարձությունները ազդարարում են հայ-իրանական հարաբերություններում վստահության ճգնաժամի սկիզբը։ Իրանը փորձում է կանխել այն սցենարը, որտեղ Հայաստանը կարող է դառնալ Իրանի դեմ ուղղված տարածաշրջանային սցենարների գործիք։ Այս փուլում Թեհրանը դեռևս չի անցնում բաց սպառնալիքների, սակայն դեսպանի կոշտ բառապաշարը ցույց է տալիս, որ սա նախազգուշական ազդակ է, ոչ թե դիվանագիտական դժգոհության ձևական արտահայտում։
Առաջիկա շրջանում սպասվում են փակ դիվանագիտական շփումներ և Երևանի նկատմամբ ավելի հստակ պահանջների ձևակերպում։ Հայաստանի համար առաջիկա մարտահրավերն այս վստահության կապը վերականգնելն ու պահպանելն է։
