Այս տարվա Եվրասիական տնտեսական միության (ԵԱՏՄ) գագաթնաժողովը, որը տեղի ունեցավ Աստանայում, ավարտվեց առանց այն հակասական սպասումների իրագործման, որոնք վերաբերում էին Հայաստանի հնարավոր դուրս գալուն միությունից։ Չնայած լուրերին, թե Հայաստանը պետք է ընտրություն կատարի ԵԱՏՄ-ի և Եվրոպական միության (ԵՄ) միջև, այս հարցը գագաթնաժողովի օրակարգում չի հայտնվել։
Իշխանության ներկայացուցիչները, մասնավորապես վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը, վերջին օրերին ակտիվորեն փորձում էին մեղմել Մոսկվայի հնարավոր անհանգստությունը։ Նա հայտարարել էր, որ Հայաստանի և Ռուսաստանի միջև առկա հարցերի շուրջ լուծումներ կգտնվեն, և որ Հայաստանի տնտեսությանը որևէ վտանգ չի սպառնում։
Գագաթնաժողովի ընթացքում Աստանայում հանդիպել են միության չորս անդամ պետությունների ղեկավարները։ Նրանք ընդունել են համատեղ հայտարարություն, որը փոխանցվել է Հայաստանի փոխվարչապետ Մհեր Գրիգորյանին՝ փոխանցելու համար վարչապետ Փաշինյանին։ Գրիգորյանը հայտարարել է, որ Հայաստանը մտադիր է հետագայում ևս բարեխղճորեն մասնակցել ԵԱՏՄ-ի աշխատանքներին։
Այնուամենայնիվ, չորս պետությունների առաջնորդները Փաշինյանին մեկ անգամ ևս հորդորել են հստակ ընտրություն կատարել ԵԱՏՄ-ի և ԵՄ-ի միջև՝ համաժողովրդական հանրաքվեի միջոցով։ Նրանք որոշել են հարցին անդրադառնալ 2026 թվականի դեկտեմբերին կայանալիք նիստում, որի ժամանակ ԵԱՏՄ անդամները կներկայացնեն «ԵԱՏՄ անդամակցության դադարեցման հնարավոր հետևանքները Հայաստանի համար»։ Բացի այդ, նրանք արձանագրել են, որ Հայաստանի՝ «ԵՄ-ին անդամագրման նախապատրաստությունը պարունակում է տնտեսական ռիսկեր ԵԱՏՄ երկրների համար»։
ՀՀԿ-ական Էդուարդ Շարմազանովը նշել է, որ միամտություն՝ Հայաստանին ԵԱՏՄ-ից դուրս թողնելու մասին, ակնկալելի էր։ Նրա խոսքով՝ Ռուսաստանը, որպես ԵԱՏՄ-ի առաջամարտիկ, չի կարող թույլ տալ, որ իր դաշնակիցը ֆորմալ առումով ՌԴ-ի հետ հակասական քաղաքականություն վարի։ Շարմազանովը ընդգծել է, որ խնդիրը ոչ թե ԵԱՏՄ-ից դուրս գալն է, այլ այն, որ ԵԱՏՄ-ի և ԵՄ-ի միջև հակասություն է առաջացել, և Հայաստանը գտնվում է այդ երկու կողմերի միջև։
Նա իրավիճակը համեմատել է կենցաղային պատկերով՝ «Վարդուշը Պետրոսի հետ պսակված լինի, բայց աչք ունենա Պողոսի վրա»։ Ըստ Շարմազանովի՝ Փաշինյանի թիմը մեկ տարուց ավել է, ինչ ԵՄ-ին անդամակցության հայտի վերաբերյալ նախագիծ է ընդունել խորհրդարանում, ինչը Ռուսաստանի համար հստակ ազդանշան է։ Նա հավելել է, որ «Պատիվ ունեմ» խմբակցությունը միակն է, որ դեմ է քվեարկել ԵՄ-ին անդամակցության հայտի նախագծին։
